དེ་ལས་མང༌།...
འཕྲོད་བསྟན་ཤེས་བྱ།
ཕག་པའི་ཆམ་རིམས་ཀྱི་སྔོན་འགོག
ཕག་པའི་ཆམ་རིམས་(Fectson Swine Flu) ཞེས་པ་དེ་དག་ཐོག་མར་New Zealand ནང་དུ་ཕྱི་ལོ་༡༩༣༠ ལོར་དར་ཁྱབ་བྱུང་བ་དང་། ༢༠༠༣ བར་ནད་དེས་མི་གྲངས་༢༥༠ འདས་གྲོངས་སུ་སོང་བ་། ཉེ་ཆར་༢༠༠༩ ཕྱི་ཟླ་༤ ནང་ཕྱི་རྒྱལ་Mexico གཙོ་བྱས་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་བཅུའི་ནང་ནད་འདི་འགོས་ཕོག་བྱུང་སྟེ་མི་གྲངས་༡༥༠ ཙམ་འདས་གྲོངས་སུ་སོང་བ་དང་། ད་ལྟ་རང་རིགས་བོད་མི་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་དང། བོད་དུའང་ནད་འདི་འགོ་ཁྱབ་ཉེན་ཁ་ཆེ་བས་ན་རང་གཞན་ཀུན་ནས་ཕག་པའི་ཆམ་རིམས་འདི་ཉིད་མི་ཡོང་སྔོན་འགོག་ཆེད་རང་ཉིད་ཀྱི་སྡོད་གནས་ཁང་ཁྱིམ་ཕྱི་ནང་ཁོར་ཡུག་བཅས་པར་གད་ཕྱིས་གཙང་སྦྲ་གང་ལེགས་བྱ་དགོས་པ་དང་།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ལས་ཟས་སྐོམ་གྱི་བསླབ་བྱ།
སྤྱིར་རང་ཅག་བོད་མི་རྣམས་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་སྤང་དགོས་པ་དང༌། ཡང་སྒོས་དུས་རྟག་ཏུ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བོད་མི་རྣམས་ལ་དམར་ཟས་མི་བསྟེན་པར་ཤ་མེད་ཀྱི་དཀར་ཟས་བཟོ་རྒྱུ་དང་བསྟེན་རྒྱུར་དང་དོད་དང་དོ་སྣང་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཡང་ཡང་བཀའ་སློབ་ཕེབས་དོན་ལྟར་རང་ཅག་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་གནས་པའི་བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ནས་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་དམར་ཟས་རིགས་སྤང་གང་ཐུབ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ཀུན་གྱིས་སྤྱི་དོན་སྒྲུབ་ཆེད་བསོད་ནམས་གསོག་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱ་གལ་ཆེ་བ་དང༌། དེ་ལྟར་བྱ་ཐུབ་ཚེ་རང་རིགས་ལུས་ཁམས་འདི་ཉིད་ལའང་ཤིན་ཏུ་ནས་འཕྲོད་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། ( གཟའ་པ་སངས།, ༡༧ ཕྱི་ཟླ་བཞི་པ། ༢༠༠༩ ༡༦:༣༨ )
བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ངོ་སྤྲོད།
འདོན་ཐེངས་སྔོན་མའི་འཕྲོས།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། ( གཟའ་ཕུར་བུ།, ༡༥ ཕྱི་ཟླ་དང་པོ། ༢༠༠༩ ༡༦:༢༢ )
མེ་དྲོད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ནི་གཙོ་བོ་ཕོ་བའི་ནང་དང་དེའི་ཆ་ཤས་ནི་ལུས་ཟུངས་ཀྱི་དྭངས་མ། ཁྲག ཤ། ཚིལ། རུས་པ། རྐང༌། ཁུ་བ་དཀར་དམར་གཉིས་ཀའི་ནང་དང་དེ་མ་ཟད་ལུས་ཟུངས་ཀྱི་སྙིགས་མ་སྟེ་བཤང་བ་དང༌། གཅིན། རྔུལ་བཅས་པའི་ནང་དུའང་གནས་ཤིང་རང་རིགས་ལུས་འདི་ཉིད་ལ་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་གསོ་རིག་གཞུང་ལས་མེ་དྲོད་ཅེས་བྱ་འཇུ་བའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། འཇུ་བར་བྱེད་པའི་མཁྲིས་པ་དེ་ལ་བཤད།། ནད་དང་ལུས་ཟུངས་དྲི་མ་ཀུན་གྱི་དྲོད།། བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ངོ་སྤྲོད།
འདོན་ཐེངས་སྔོན་མའི་འཕྲོས།
བྱ་ཤ་དང་ཞོ་གཉིས་མཉམ་བཟའ་བྱེད་པ། སྦྲང་རྩི་དང་སྣུམ་ནག་མཉམ་དུ་མང་ཉུང་ཆ་མཉམ་པར་བསྲེས་ཏེ་འཐུང་བ། བཞུ་མར་འཐུང་བའི་རྗེས་སུ་ཆུ་གྲང་མོ་མང་དུ་བཏུང་བ། ཀྲིན་མོག་སོགས་ཟས་རིགས་རླངས་བཙོས་བྱས་པའི་གྲས་རྣམས་རྙིང་པ་ཞག་གཉིས་དང་ལྔ་དང་བདུན་སོང་བ་བཟའ་བ། གཞན་ཡང་བསྟེན་ཚུལ་མི་འཕྲོད་པ་ནི་ཟས་རིགས་གང་ཡང་རུང་བའམ་ལྷག་པར་དུ་ཤིང་འབྲས་ལེགས་པར་མ་སྨིན་པ་དང༌། ཟས་རིགས་ཕྱེད་ཚོས་གྲང་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་ཟོས་པ་དེ་དག་མ་ཞུ་བའི་སྟེང༌། སླར་ཡང་ཟས་རོ་མངར་མོ་སོགས་མང་དུ་ཟོས་པ་ན་ཕོ་བའི་ནང་ཁ་ཟས་ཀྱི་སྙིགས་མ་མ་ཞུ་བའི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་བད་ཀན་ས་ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་བེ་སྣབས་མང་དུ་འཕེལ་བ་དང༌། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དྭངས་མ་རྒྱུ་བའི་རྩྭ་རྣམས་འགག་སྟེ་བད་ཀན་གྱིས་ནད་རིགས་མི་འདྲ་བ་དབྱེ་བ་སོ་གསུམ་སོགས་མཐའ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན། དེ་ལྟར་བསྟེན་ཚུལ་མི་འཕྲོད་པའི་རིགས་སྤོང་གལ་ཆེ་ཞིང༌། སྤྱིར་གོང་གསལ་མི་འཕྲོད་པའི་ཟས་རིགས་དེ་དག་ནི་ཐོག་མར་བསྟེན་དུས་མི་འཕྲོད་པའི་ནད་གཞི་ལྡང་མཁན་མང་བས་ཕོ་བ་རྒྱུ་ལོང་གནས་སུ་ན་ཟུག་དྲག་པོ་གཏོང་བ་དང༌། གྲོད་པ་བཤལ་བ། བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ངོ་སྤྲོད།
བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ནི་ནད་བཅོས་ཐུབ་ཙམ་གྱིས་སྨན་རིག་རྐྱང་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་གོང་ནས་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། གཞུང་ལུགས་འདི་ཉིད་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་དང་སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་པ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པའི་ཉམས་ལེན་རྣམས་ཚང་ཞིང༌། ཕྱི་ནང་གི་འབྱུང་བའི་ཁམས་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་དཀར་ནག་རྩིས་རིག་དང་འབྲེལ་བ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཁག་གི་སྙིང་པོ་སྟེ་སྒོ་སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་དང་དགེ་བཅུ་ཚད་མེད་བཞི། ཕར་ཕྱིན་དྲུག དབུ་མའི་ལྟ་བ་དང༌། མཐར་གསང་སྔགས་ཟབ་མོ་གཡུ་ཐོག་སྙིང་ཐིག་གི་ཆོས་འཁོར་སོགས་ཉམས་ལེན་གྱི་གནད་ཟབ་ཅིང་རྒྱས་པ་བསྟན་ཡོད། ནད་བཅོས་ཉམས་ཞིབ་གནས་སྟངས་ལ་ཆ་མཚོན་ན་ད་བར་རིག་གཞུང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ནད་པ་ཉམས་ཐག་འབུམ་ཕྲག་མང་པོར་དུས་མིན་འཆི་རྐྱེན་ལས་སྐྱོབས་པའི་གཞན་ཕན་ལྷག་བསམ་བཟང་པོའི་ཞབས་འདེབས་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིན་པ་རེད་འདུག མཆིན་ནད་དུག་ཐབས། (Hepatitis "B")
མཆིན་ནད་དུག་ཐབས་སམ་ཧེ་པ་ཀྲ་ཀྲི་སི་སྦི་ཡི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ། དེང་དུས་ནུབ་ལུགས་པས་གྲགས་ཆེ་བའི་ནད་གཞི་ཧེ་པ་ཀྲ་ཡེ་ཀྲི་སི་སྦི་ཞེས་པ་བོད་ལུགས་ནས་དྭངས་མ་མ་ཞུ་མཁྲིས་ནད་དུག་ཐབས་ཡིན་པར་འདོད། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་སྨྲས་ན་ནད་གཞི་འདི་གསར་པ་ཞིག་མིན་པར་གནའ་དུས་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ༡༽ རྒྱུ། ཕྱི་ལུགས་པས་ནད་འདི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྲིན་རིགས་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་རང་ལུགས་ལྟར་ན་གཙོ་ཆེར་ཕོ་བའི་བད་མཁྲིས་རླུང་གསུམ་གྱི་མེ་དྲོད་མཐུ་ཞན་པས་ཁ་ཟས་དྭངས་སྙིགས་ཕྱེ་མ་ནུས་ཤིང༌། སྙིགས་མ་དྭངས་མའི་རྩ་སྦུབས་སུ་ཤོར་བ་ཟུངས་སུ་མ་སྨིན་པར་ངན་ཁྲག་རྒྱས་ཏེ་མཆིན་རྩར་གནས་པ་ལྷན་སྐྱེས་སྲིན་དང་བསྡོངས་ནས་ནད་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ངེས། ཆམ་རིམས། (COLD/CATARRH)
ཆར་དུས་སྐབས་དམིགས་བསལ་ཁྱབ་སླ་བ་དང༌། ཧ་ཅང་ཕོག་སླ་བའི་ནད་གཞི་གཞན་ཞིག་ནི་ཆམ་རིམས་ཡིན། སྤྱིར་ཆམ་རིམས་ནི་ནད་གཞི་ཙག་ཙིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ནས་སྨན་བཅོས་དམིགས་བསལ་མི་བྱེད་པའམ་སྣང་མེད་གཏོང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྐབས་རེ་ཆམ་རིམས་ཀྱིས་ནད་གཞན་མང་པོ་ཞིག་གི་སྣ་འཁྲིད་པའམ་བླ་གཉན་གྱི་ནད་འཕོག་ཉེན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་དུ་བྱིས་པ་དང༌། མི་རྒན། ཊིས་བྷིས་ན་མྱོང་མཁན། ལུས་ཟུངས་དམན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་ཉེན་ཁ་ཆེ་བ་ཡིན། འཁྲུ་ནད། (Diarrhea)
སོས་ཀ་ཚ་བའི་སྐབས་སུ་ཆར་དུས་ནི་མི་ཚང་མས་བློ་འཚབ་ངང་སྒུག་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཡིན། ཆར་དུས་སྐབས་ཡུལ་ལྗོངས་མཐའ་སྐོར་རྣམས་ལྗང་ཞིང་ཁམས་དྭངས་བར་མ་ཟད། ཚ་དྲོད་དང་ཐལ་རྡུལ་འཇགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་གནང་རྒྱུ་ཞིག་ལ་ཆར་དུས་སྐབས་སུ་ཆུ་རྣམས་ལ་བཙོག་གྲིབ་ཕོག་པ་དང༌། ཚ་གྲང་ངེས་མེད་རྐྱེན་གྱིས་འཁྲུ་ནད་དང་ཆབ་ཚད་ལ་སོགས་དམིགས་བསལ་ཁྱབ་སླ་བ་དང་ཧ་ཅང་ཕོག་སླ་བའི་ནད་གཞི་ཡང་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད། གྲིབ་སྐྱོན།
གྲིབ་སྐྱོན་གྱི་ནད་ཅེས་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཀླད་སྐྱོན་ནམ་ཀླད་པའི་ཁྲག་རྩ་འགགས་པའམ་རལ་བརྡོལ་གྱི་རྐྱེན་པས་དབང་རྩའི་བྱ་བ་ཉམས་པའམ་གྲིབ་ནས་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་གང་རུང་ཞིག་གི་རྩ་གྲིམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཉམས་པའམ་གྲིབ་སྟེ་འགུལ་བསྐྱོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་བྱ་བ་ཉམས་པའི་ནད་ལ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱིས་གྲིབ་སྐྱོན་ནམ་གཟའ་གྲིབ་ཀྱང་ཟེར། ཁྲག་ཤེད།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ལ་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་ལུས་ཀྱི་ན་ཚ་བྱུང་སྟངས་དང་དེ་བཅོས་ཐབས་བཅས་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ནང་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་སེམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་དང༌། ལུས་ཁམས་བདེ་ཐང་དང་མིའི་ཚེ་བསྲིང་ཐབས་སོགས་ཐབས་ཤེས་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ན་ཚའི་སྔོན་འགོག་དངོས་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ནང་ན་ཚ་མང་ཆེ་བ་ཟས་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན། བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང་གིས་འདིའི་ཐད་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་བཞེས་ནས་བོད་ཀྱི་བང་ཆེན་གསར་ཤོག་བརྒྱུད་རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན་ཤེས་བྱ་དག་ལེ་ཚན་ལེ་ཚན་བྱས་ནས་སྤེལ་རྒྱུར་འདི་ག་གསར་ཁང་གི་ངོས་ནས་ཐུགས་རྗེ་བླ་ལྷག་ཏུ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ནས་ཀྱང་དུས་རྒྱུན་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེའི་ནང་དགོས་གལ་ཆེ་བའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཤེས་བྱ་ལ་དོ་སྣང་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བ་ཞུ།། ལུས་ཟུངས་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་བཅུད་ཀྱི་མཆོག་འོ་མའི་སྐོར།
སྨན་རྩིས་ཁང་ནད་བཅོས་ཉམས་ཞིབ་སྡེ་ཚན་ནས་སྨན་རམས་པ་ཟླ་བ་སྒྲོལ་མས།
སྤྱི་ཡི་ཆ་ནས་བྱས་ན་བཏུང་བའི་རིགས་འོ་མ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པའི་ཁར་ད་དུང་ལོ་རེ་བཞིན་ཤིང་ཏོག་གི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཕན་ནུས་ལྕི་ཡང་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཚུལ་མཁྱེན་མཁན་ཉུང་ཤས་ལས་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་ད་རེ་འདིར་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པའི་བཏུང་བ་རིགས་གསུམ་གྱི་ཕན་གནོད་དང༌། ཡང་དགོས་འོ་མ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་ནུས་པ་རོབ་ཙམ་ཞུས་ན་སྤྱིར་འོ་མས་རླུང་གི་ནད་རིགས་ལ་ཕན་པ་དང༌། ཆུ་ཡིས་མཁྲིས་པའི་ནད་རིགས། དེ་བཞིན་ཆང་གིས་བད་ཀན་གྱི་ནད་རིགས་ལ་ཕན་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་མང་དྲགས་ན་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ནུས་པ་ཐོན་གྱི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འོ་མ་མང་དྲགས་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཆུ་ཁོལ་མའམ། ཆུ་གྲང་མོ་དང་བསྐོལ་གྲང་མང་དྲགས་ན་རླུང་གི་ནད་བསྐྱེད་པར་བྱེད། ཆང་གིས་མཁྲིས་པའི་ནད་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ལུས་ཟུངས་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་བཅུད་ཀྱི་མཆོག་འོ་མའི་སྐོར།
སྨན་རྩིས་ཁང་ནད་བཅོས་ཉམས་ཞིབ་སྡེ་ཚན་ནས་སྨན་རམས་པ་ཟླ་བ་སྒྲོལ་མས།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། ( གཟའ་མིག་དམར།, ༢༦ ཕྱི་ཟླ་བརྒྱད་པ། ༢༠༠༨ ༡༧:༢༥ )
སྤྱི་ཡི་ཆ་ནས་བྱས་ན་བཏུང་བའི་རིགས་འོ་མ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པའི་ཁར་ད་དུང་ལོ་རེ་བཞིན་ཤིང་ཏོག་གི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཕན་ནུས་ལྕི་ཡང་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཚུལ་མཁྱེན་མཁན་ཉུང་ཤས་ལས་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་ད་རེ་འདིར་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པའི་བཏུང་བ་རིགས་གསུམ་གྱི་ཕན་གནོད་དང༌། ཡང་དགོས་འོ་མ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་ནུས་པ་རོབ་ཙམ་ཞུས་ན་སྤྱིར་འོ་མས་རླུང་གི་ནད་རིགས་ལ་ཕན་པ་དང༌། ཆུ་ཡིས་མཁྲིས་པའི་ནད་རིགས། དེ་བཞིན་ཆང་གིས་བད་ཀན་གྱི་ནད་རིགས་ལ་ཕན་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་མང་དྲགས་ན་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ནུས་པ་ཐོན་གྱི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འོ་མ་མང་དྲགས་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཆུ་ཁོལ་མའམ། ཆུ་གྲང་མོ་དང་བསྐོལ་གྲང་མང་དྲགས་ན་རླུང་གི་ནད་བསྐྱེད་པར་བྱེད། ཆང་གིས་མཁྲིས་པའི་ནད་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ལས་སྔོ་ཚལ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཕན་ཡོན།
སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ནད་བཅོས་ཉམས་ཞིབ་སྨན་པ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་གྲོལ།
དེང་སྐབས་འཛམ་བུ་གླིང་ནང་ནད་གཞི་ཚབས་ཆེ་བའམ་གཅོང་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་དང་ནད་གཞི་གསར་པ་མང་པོ་ཞིག་ཟས་སྤྱོད་ལོག་པའམ་ཚུལ་བཞིན་མི་བསྟེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དངོས་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད། ང་རང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་ཡང་དམིགས་སུ་དགུང་ལོ་བགྲེས་པ་དང༌། དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་ཤ་མར་ཞག་རྩི་ཆེ་བའི་ཟས་བསྟེན་དྲགས་པའི་གཅོང་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་རེད། སྤྱིར་བོད་པ་མང་ཆེ་བའི་ཐབ་ཚང་ནང་ལ་ཤ་མེད་ན་ཟས་ཟ་རྒྱུ་མེད་པའམ་བཟོ་རྒྱུ་མེད་པའི་བསམ་བློ་ཤུགས་ཀྱིས་སླེབས་ཀྱི་ཡོད། མང་པོ་ཞིག་གིས་ཟས་ནང་ལ་ཤ་མེད་ན་ཟུངས་ཉམས་པའམ་ཡང་ན་རླུང་འཕེལ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བལྟས་ན་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་ཀྱང༌། སྤྱིར་མི་གང་ཟག་སོ་སོའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཤ་དང་མར་ལ་སོགས་པ་དགོས་མེད་རྟོགས་དགོས། དཔེར་ན། མི་གང་ཟག་ཞིག་གི་ཕོ་བའི་འཇུ་སྟོབས་ཧ་ཅང་ཞན་པའམ་ཡང་ན་ལུས་ལ་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ཤ་མར་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་བསྟེན་དྲགས་པའི་རྙིང་ནད་དང༌། མཆིན་ནད། ཁྲག་ཤེད་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་ཡོང་ཉེན་ཆེ་བ་མངོན། ཡང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་སྤྱིར་ཤ་མར་ལ་སོགས་པ་འཕྲོད་བཞིན་ཕན་བསྐྱེད་ཡོད་ཀྱང༌། ཟས་ནང་ནུས་པ་འཇམ་པ་དཀར་ཟས་རིགས་དང༌། སྒོག་ཙོང་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་ན་མ་འགྲིག་པ་མེད། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སྨན་གཞུང་གི་ཟས་ཀྱི་ལེའུ་ནང་སྔོ་ཚལ་གྱི་ཕན་ཡོན་འབྱུང་བ་ལྔའི་རང་བཞིན་དང་ནུས་པ་ལ་གཞིགས་ནས་འགྲེལ་བཤད་ཁ་གསལ་ཡོད་པའི་ད་ལན་འདི་ག་རྒྱུན་དུ་ཡོངས་གྲགས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྔོ་ཚལ་ཤས་ཀྱི་རོ། ངོ་བོ། ཕན་ནུས་དང་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་རྣམས་གསལ་བཤད་ཞུས་ཡོད། ༡ ཞོག་ཁོག རོ་མངར་ལ་ངོ་བོ་བསིལ་ཞིང་བད་སྨུག་དང་ཕོ་བའི་ཟུག་གཟེར་འཇོམས། སྐྱུག་མེར་འགོག བཤང་འགག་སེལ། བཞན་ཡང་རྗེན་པ་ལེབ་གཏུབ་བྱས་པ་ལུས་པགས་དང་རུས་ཚིགས་ལ་སྦྱར་བས་པགས་ཁྲ་དང་སྐྲངས་གཟེར་འཇོམས་པ་ལ་ཡང་ཕན། ཡང་དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་ལ་ཕོ་དྲོད་ཞན་ཞིང་གྲང་བའི་རིགས་ཏེ། ལུས་ཤ་ཚོ་ཆེ་བ་དང༌། དབུགས་བསགས་ནད། གསང་གནས་ནད། ཟ་ཁུ་གཅིན་སྙིའི་ནད། རོ་ཙ་ཉམས་པ་བཅས་ལ་གནོད་ཅིང༌། ཞོག་ཁོག་ལྗང་ཁུའམ་སྤུ་རྡོག་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་དུག་རྫས་ཀྱི་ཆ་ཡོད་པས་རྒྱུན་དུ་འཛེམས་དགོས། ༢ ལ་ཕུག རོ་མངར་ལ་ཚ་ཞིང་ངོ་བོ་དྲོད། ལ་ཕུག་གིས་མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཟས་འཇུ། ལུད་པ་འདོན། ལྐོག་ནད་དང་སྐད་འགགས་སེལ། རྨ་རིགས་འཇོམས། རླུང་ནད་སེལ། ཆམ་ནད་དང་སྐྲན་ནད་སྔོན་འགོག་བྱེད། དབུགས་བསགས་ནད་དང༌། འབམ་ནད་དང་འཁྲུ་བ་གཅོད་པར་ཡང་ཕན། ཡང་དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་ལ་ཁྲག་མཁྲིས་ཚ་བའི་ནད་རིགས་ལ་གནོད། རྗེན་པས་ཁ་བསྲེག་ཅིང་ཕོ་ཁ་ན་བར་བྱེད། ༣ མེ་ཏོག་པད་ཚལ། ཏྲཎསྤྱརྡདྲཐརྡྣཕྟཔྱརོ་མངར་ལ་ངོ་བོ་ཅུང་བསིལ་ཞིང་ཁྲག་དང་ཟུངས་སྟོབས་སྐྱེད། གཉན་ཁ་འཇོམས། རླུང་ནད་སེལ། གཞན་ཡང་ལུས་པོའི་ལྗིད་ཚད་སྲུང་འཛིན་དང་འབྲས་ནད་སྔོན་འགོག་བྱེད་པར་ཡང་ཕན། དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་ཞིག་ལ་བད་ཀན་གྲང་བ་དང་དྲེག་གྲུམ་རིགས་ལ་གནོད། ༤ ལོ་འཁོར་པད་ཚལ། ཏྲཎཏཏཎཐྲྟརོ་མངར་ལ་ངོ་བོ་བསིལ་ཞིང་ཕོ་བའི་སྦོ་འཁྲོག་དང་ཟུག་གཟེར་འཇོམས། གཉིད་འགུག ཕོ་བའི་སྨུག་པོ་སེལ། གཞན་ཡང་སྙིང་རླུང་དང་འབྲས་ནད་སྔོན་འགོག་བྱེད་པར་ཕན་ཞིང༌། ལོ་མ་སྣུམ་ལ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཕྱི་ལ་འབྱར་བྱས་པས་རྨ་འབྲུམ་དང༌། ཆུ་སེར་སྲིན་ཐོར། ཟ་རྐོང་བཅས་ལ་ཕན་པར་བཤད། དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་ལ་ཕོ་བའི་འཇུ་སྟོབས་ཞན་པ་དང་གྲང་བའི་རིགས་ལ་གནོད། ༥ སོ་ལོ་སྔོན་པོ། ཏྲཎསྣྲཔྲདྲཏྲསྤྱན རོ་ཅུང་ཟད་མངར་ལ་ངོ་ཌོ་བསིལ་བཞིན་གཞང་འབྲུམ་སེལ། སྲིན་གསོད། ཆུ་སེར་འོར་ནད་དང་མཛེ་ནད་འཇོམས། འབྲས་དང་སྐྲན་འགོག་པ་བཅས་ལ་ཕན། ཡང་དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་ལ་ཚལ་འདི་འཇུ་དཀའ་ཞིང་གྲང་བ་མཁལ་རྐེད་ན་བའི་རིགས་ལ་གནོད། ༦ པ་ལག རོ་མངར་ལ་ངོ་བོ་བསིལ་བཞིན་མཆིན་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་ཟུངས་ཁྲག་གསོ། ཁ་སྐོམ་པ་སེལ། ཟས་འཇུ་བའི་གྲོགས་བྱེད། བཤང་འགག་སེལ། མཚན་ལོང་དང་གཞང་འབྲུམ་སེལ། ཁ་ལྕེ་དང་པགས་པའི་རྨ་ཚད་འཇོམས། གཞན་ཡང་བུ་གུ་འཚར་སྐྱེད་བྱེད་པ་ཕན། ཡང་དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་ལ་ཁྲག་ཤེད་དང་བཤལ་ནད་རིགས་ལ་གནོད། ༧ ཙོང༌། རོ་ཚ་ལ་ངོ་བོ་དྲོད། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཟས་འཇུ། དང་ག་འབྱེད། གཉིད་འགུག རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ། སྲིན་ཐོར་འཇོམས། རྐང་འབམ་སེལ། རོ་ཙ་སྐྱེད། གཞན་ཁྲག་ཤོར་གཅོད་ཅིང་ཕོ་ལོང་གི་འབྲས་ནད་སྔོན་འགོག་བྱེད་པ་ལ་ཡང་ཕན། དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་ལ་མཁྲིས་ཚད་དང༌། ལུས་པོར་དྲིས་མནམ་པ། རྔུལ་ནག་མང་བའི་རིགས་ལ་གནོད། ༨ ཁ་ཏིག་ཚལ། རོ་ཁ་ལ་ངོ་བོ་བསིལ་བཞིན་ཚ་བ་དང༌། དུག་རིགས། སྐོམ་ཚད། རླུང་ཚད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་བཅས་ལ་ཕན་ཞིང༌། གཅིན་སྙི་ཟ་ཁུའི་ནད་ལ་ཕན་པོ་ཡོད། ཡང་དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་ལ་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཞན་པོ་དང་ཕོ་བ་ན་བའི་རིགས་ལ་གནོད། ༩ གོང་ལ་ཕུག ཏྲཎཔྱཔྱྣྤ རོ་མངར་ལ་ངོ་བོ་སྙོམས་བཞིན་ཟུངས་ཁྲག་གསོ་བ། མཆིན་སྟོབས་སྐྱེད། ཚ་བ་སེལ། དུག་འཇོམས། མིག་གསལ་བར་བྱེད། མཚན་ལོང་སེལ། པགས་པ་རྩུབ་པོ་འཇམ་པར་བྱེད། གཞན་ཡང་བཤང་འགག་སེལ་ཞིང༌། འབྲས་ནད་སྔོན་འགོག་བྱེད་པ་བཅས་ལ་ཕན། དོ་སྣང་གནང་དགོས་པ་ལ་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཞན་པའི་རིགས་ལ་གནོད། ༡༠ སྒ་སྨུག རོ་ཚ་ལ་ངོ་བོ་དྲོད་བཞིན་ཕོ་བའི་སྦོ་འཁྲོག་དང་གཟེར་ཟུག་འཇོམས། བད་ཀན་སྦེ་སྣབས་དང་ལུད་པ་སེལ། ཁ་ཟས་འཇུ་བ་དང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། འཁྲུ་སྐྱུགས་གཅོད། ཁྲག་གར་པོ་སླ་བར་གཏོང༌། ཟླ་མཚན་འགག་པ་འདྲེན། གློ་ལུ་བ་སེལ། རོ་ཙ་གསོ། རྔུལ་ནག་ཐོན་པ་བཅས་ལ་ཕན། ཡང་དོ་སྣང་གནང་དོགས་པ་ལ་སྒ་སྨུག་གིས་ལུས་དྲོད་ཚ་བ་སློང༌།ཁ་སྐམ་པ་དང༌། བཤང་བ་འགག་པར་བྱེད། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སྐོར་ལས་ཤའི་ཕན་ཡོན་སྐོར།
ནད་བཅོས་ཉམས་ཞིབ་པ་སྨན་པ་རིག་འཛིན་བཟང་མོས།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། ( གཟའ་ཕུར་བུ།, ༣༠ ཕྱི་ཟླ་བཅུ་པ། ༢༠༠༨ ༡༦:༡༤ )
སྤྱིར་ང་ཚོ་བོད་རིགས་ཕལ་མོ་ཆེ་བ་ནི་ཤ་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་ཀྱང་ཤ་བྱེ་བྲག་པའི་ནུས་པ་ཤེས་རྟོགས་ཡོད་པ་ཉུང་ཤས་རེད། རེས་འགའ་ཕག་ཤ་སོགས་ལ་མ་དགའ་བ་དང་མ་གོམས་པའི་དབང་གི་སྤངས་པ་ལས་ཕག་ཤའི་ནུས་པ་དང་སོ་སོའི་ལུས་ཁམས་གཉིས་མི་འཕྲོད་པའམ་མི་མཐུན་པ་ཤེས་ནས་སྤངས་པ་དཀོན་པོ་རེད། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ནང་ཤ་བྱེ་བྲག་གི་ནུས་པ་དང༌། ཤ་ཁ་ཤས་དང་ཟས་ཁ་ཤས་མཉམ་བསྲེས་བྱས་ན་ཟས་དུག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་ཡང་གསལ་པོ་གསུངས་ཡོད། ལོ་གསར་དང་ཆང་ས་སྤྲོ་སྐྱིད་སྐབས། ལུས་རང་གི་ཡིན་པ་བློ་ལ་བཞག་ནས་གཤམ་གསལ་ཤ་བྱེ་བྲག་པའི་ནུས་པ་དང༌། ཤ་བྱེ་བྲག་པ་ཁ་ཤས་དང་ཟས་ཁ་ཤས་མཉམ་བསྲེས་བྱས་ཚེ་ཟས་དུག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད་པ་རྣམས་གཞི་ལ་བཞག་ནས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། མཆིན་ནད། བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནད་ཡམས་གསར་པ།
བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང་ནད་བཅོས་ཉམས་ཞིབ་སྨན་པ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་གྲོལ་གྱིས།
མཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། ( གཟའ་ཟླ་བ།, ༠༨ ཕྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས། ༢༠༠༨ ༡༤:༡༠ )
དེང་སྐབས་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མཆིན་ནད་རྐྱེན་གྱིས་འདས་གྲོངས་སུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྤྱི་ཚོགས་ནང་བགྲེས་གཞོན་མང་པོ་ཞིག་ལ་མཆིན་ནད་དང་འབྲེལ་བའི་ནད་གཞི་ཡོད་པ་མངོན་ཡོང་གི་འདུག སྤྱིར་མཆིན་ནད་འདི་ནད་གཞི་འདྲ་མིན་གྱིས་བླ་གཉན་བརྒྱད་ཡོང་བ་དང༌། ཡང་ཕྱི་ལུགས་སྨན་འདྲ་མིན་གྱི་ཟུར་ཕོག་རྐྱེན་གྱིས་ཡོང་ཡང་ནད་གཞི་འདིའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ནི་མི་སོ་ Health and Hygiene
Health and
|
པར་རིས་གསར་པ།
བོད་གཞུང་མང་ཡོངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་དང་ཚོགས་གཞོན་རྣམ་གཉིས་ནས་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་གསེར་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་བ།
གསར་བསྡུས་ཁག
༼གླ་ཡོད།༽
ཟླ་འདིའི་ཚེས་༢ ཉིན་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་མང་གཙོའི་གཞུང་དབུ་བརྙེས་ནས་མི་ལོ་ཧྲིལ་བོ་༥༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩིའི་མཛད་སྒོ་ཞིག་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་མོན་གྷོ་གཞིས་ཆགས་མི་མང་ཚོགས་ཁང་དུ་འཚོགས་ཡོད་པ་དང།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སྨན་བཅོས་ལམ་ལུགས་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་སྨན་བཅོས་ལམ་ལུགས་གྲས་སུ་འཇོག་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཡོད་པ་རེད།
མང་གཙོའི་དུས་དྲན་ཐེངས་༥༠ པའི་ཐོག་གི་བཀའ་ཤག་གི་གསུང་བཤད།
མང་གཙོའི་དུས་དྲན་ཐེངས་༥༠ པའི་ཐོག་གི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་གསུང་བཤད།
འཆར་གཞི་གཅིག་དང་མཇུག་འབྲས་གཉིས།
བོད་གཞུང་མང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་པོ་དེ་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ ཟླ་༨ ཚེས་༢༦ ནས་༣༡ བར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་བྷེལ་ཀོབ་གཞིས་ཆགས་སུ་འཚོགས་ཡོད་པ་དང་།
འབྲས་སྤུངས་ཏྲེ་ཧོར་འཁྲུངས་གསར་རིན་པོ་ཆེ་བསྟན་འཛིན་དཔལ་ལྡན་མཆོག་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལོར་འབྲུག་ཡུལ་དུ་ཡབ་ངག་དབང་དང༌། ཡུམ་ལྷ་དབང་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ༼གླ་ཡོད།༽
དྭངས་བླངས་སྤྱི་འཐུས།
བལ་ཡུལ་དུ་གནས་སྡོད་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ལགས་ཀྱིས། ཁོང་སྤྱི་འཐུས་འོས་འདེམས་ནང་དྭངས་བླངས་ཀྱིས་ཞུགས་རྒྱུ་ཡིན་མི་མང་གིས་འོས་བླུགས་རོགས་ཞེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱུས་འདུག ༼གླ་ཡོད།༽
